Tuesday, 9 May 2017

CHƠI VIOLIN NHƯ TÔI ĐÃ DẠY – VIOLIN PLAYING AS I TEACH IT – Chương V: Luyện Vĩ (PHẦN 2)


VI
RICOCHET
(Ricochet tiếng Ý là Saltato, có nghĩa là nảy vĩ)

Để thực hiện kĩ thuật này, cây vĩ nên được cầm lỏng tay, các ngón tay hầu như không chạm vào thân vĩ. Cần nâng vĩ lên khoảng  một phần tư inch (khoảng 6mm -7mm) so với dây đàn (phụ thuộc vào trọng lượng và khả năng đàn hồi của vĩ khi chuyển động ). Hãy để cây vĩ chuyển động theo sự lên xuống của cổ tay, và bạn sẽ thấy nó bật lên nảy xuống một cách tự do theo cách mình muốn. Đầu tiên, bạn sẽ thấy cách chơi này tạo ra những âm thanh nhanh và không đều. Những sau quá trình luyện tập đúng cách, bạn sẽ thành công và có thể chơi hai, ba, sáu hay tám nốt nhạc một cách nhịp nhàng chỉ trong một nhịp kéo tùy theo độ dài ngắn khác nhau.

VII
TREMOLO

Kĩ thuật tremolo được thực hiện với hai nhịp vĩ được kéo nối tiếp nhau giống như cách chơi ricochet-saltato. Mỗi lượt kéo vĩ xuống sử dụng cổ tay, thả lỏng tay để vĩ có thể bật lên nảy lại. Tay càng thả lỏng và mềm dẻo thì vĩ sự chuyển động bật, nảy càng tốt. Điều này cũng áp dụng khi đẩy vĩ lên.



De Bériot đã sử dụng kĩ thuật kéo vĩ này trong một tác phẩm nổi tiếng mang tên là "Le Tremolo", một biến thể của Andante từ  bản Sonata A major, Op. 47, được Beethoven viết tặng Kreutzer có tên "Kreutzer Sonata". François Prume, một nghệ sĩ violin bậc thầy được đánh giá cao vào giữa thế kỷ trước, cũng đã sử dụng tremolo khiến nó trở lên rất phổ biến trong tác phẩm "La Mélancholie". Gần đây có Henri Marteau ( giáo sư violin tại BerlinHochschule từ khi Joachim chết cho đến khi Chiến tranh Thế giới II bùng nổ) đã sử dụng lại tremolo - vốn đã bị các nghệ sĩ violin và các nhà soạn nhạc bỏ quên trong nhiều năm trước đó.

VIII
ARPEGGIO

Giống như tremolo, kĩ thuật arpeggio dựa trên nguyên tắc chơi ricochet-saltato. Nếu bạn muốn luyện tập arpeggio thì bạn phải bắt đầu với legato để tập cân bằng chuyển động khi kéo bốn dây đàn trên cùng một nhịp vĩ (kéo vĩ hoặc đẩy vĩ). Thực hiện kĩ thuật này trên nửa trên của thân vĩ mà không cần đến sự nỗ lực của tay. Để kéo trên dây G (sol), bạn cần nâng nhẹ cánh tay lên;  hạ thấp tay càng xa càng tốt để có thể dễ dàng kéo hai dây A (La) và E (Mi). Sau khi bạn khá nắm vững được kĩ thuật này,bạn có thể thử chơi arpeggio giống như tremolo, bắt đầu nhịp kéo bằng cổ tay.


IX
LEGATO

Kĩ thuật legato là một trong những kĩ thuật được sử dụng nhiều nhất, nếu chơi tốt nó sẽ mang tới những giai điệu rất hay. Để luyện tập đúng cách, khi chuyển từ dây đàn này sang dây đàn khác sử dụng cổ tay, nếu cần hỗ trỡ bạn có thể dùng thêm cẳng tay để kéo vĩ. Khi chuyển từ dây A (La) sang dây E (Mi), dây G (sol) sang dây D (Rê), và quay lại tiếp tục  từ dây A (La) sang dây E (Mi), cánh tay giữ nguyên ở vị trí ban đầu. Tuy nhiên, vẫn có sự chuyển động nhỏ của cánh tay khi vĩ chuyển dây đàn, bạn phải chơi sao cho gần như không thể nhận ra sự chuyển động đó mà vẫn giữ được sự tự nhiên. Nếu kiên trì luyện tập, sau một thời gian, bạn có thể kéo được nhiều nốt nhạc trên cùng một nhịp vĩ. Đó là lợi thế của kĩ thuật này khi có thể chơi các khóa, điệu (keys) khác nhau và trong các quãng khác nhau như quãng ba, quãng sáu và quãng tám.

Bắt đầu thật chậm từ nốt đen đầu tiên, rồi từ từ đến nốt đơn và nốt móc đôi. Sau đó chuyển từ dây A (la) sang dây E (Mi). Đặt cây vĩ lên trên hai dây G-D, hoặc trên hai dây A-E, tiếng đàn phát ra mà không cần lực ấn, cũng không cần cố gắng điều chỉnh tăng – giảm âm thanh.


Sau một thời gian luyện tập theo sự hướng dẫn ở trên, bạn có thể tham khảo các nghiên cứu của Kayser, Fiorillo và Kreutzer, được sửa đổi lần cuối bởi Mazas. Cuốn Nguyên tắc và thực hành luyện vĩ của Alexander Bloch rất có giá trị đặc biệt với những người mới bắt đầu. Chuyển đổi bài tập này thành các âm điệu khác nhau; sử dụng quãng ba, quãng sáu và quãng tám. Sau đó, có thể thử một vài bài tập để chơi nốt móc đơn, nốt móc đôi trong một nhịp vĩ - tăng số lượng nốt nhạc chơi trên cùng một hoặc nhưng nhịp vĩ giống nhau. Nhịp độ cần tương ứng với độ nhanh nhạy của người chơi khi kéo vĩ trên dây đàn và di chuyển từ vị trí này sang vị trí khác.

Kĩ thuật legato thực sự hoàn hảo khi các ngón bấm ấn trên hai dây phải giữ nguyên trong khi vĩ di chuyển sang các vị trí khác. Khi nhấc ngón bấm lên, âm thanh đang phát ra sẽ không tròn đều và tiếng lắp rõ rệt này sẽ dễ dàng bị nhận ra.

Legato thực sự phủ định mọi quan điểm về kĩ thuật chơi violin. Nó giúp bạn thực hiện lý tưởng - lý tưởng về sự nhịp nhàng uyển chuyển, vang đều và liên tục của giai điệu. Nếu bạn thực hiện kĩ thuật legato theo đúng những gì tôi hướng dẫn thì nó sẽ mang đến những giai điệu đẹp mà vẫn giữ được âm sắc chuẩn của tiếng đàn. Dĩ nhiên chúng ta phải sử dụng thêm các kĩ thuật kéo vĩ khác: détaché, martelé, staccato… Nó giúp duy trì sự liên tục đồng thời tránh được sự đơn điệu, nhàm chán của giai điệu. Legato có tính chất giống như cantabile ( Là một thuật ngữ tiếng Ý, trong nhạc cụ nó chỉ phong cách chơi độc đáo có thể bắt chước được giọng nói con người), vậy nên bạn không thể chơi violin mà không sử dụng nó. Ta có thể lấy ví dụ từ phần lời bài hát trong một số bản biến thể aria dài ở một số ít các bản cantata của Bach. Chúng như thể theo một quy luật đã đưa ra trước qua đoạn hát nói. Nhưng Bach – nhà soạn nhạc vĩ đại biết rằng tai nghe sẽ nhanh bị chán khi có nhiều đoạn hát nói đơn điệu. Sử dụng kĩ thuật detaché - ông đã viết những đoạn hát ngắn mặc dù aria dài.

Nhưng ngày này, đặc biệt trong các dàn nhạc và dàn hợp xướng , legato đã bị lãng quên. Trình độ kiến thức tăng lên khiến cho âm nhạc hiện đại phát triển làm cho các giai điệu thuần khiết cũng như các kĩ thuật để biểu diễn nó như legato bị đẩy về phía sau.

Tuy nhiên, điều này không hẳn đúng đối với tiếng vĩ cầm. Dù sao violin vẫn còn là một nhạc cụ giữ được vẻ đẹp đặc sắc riêng như là một cantabile – biểu diễn được nhiều giai điệu. Bạn vẫn phải đáp ứng được những yêu cầu cơ bản để trở thành một nghệ sĩ chuyên nghiệp như: kĩ thuật staccato, double – trill, ngón bấm quãng tám và mười. Và đó là lý do tại sao legato vẫn tiếp tục là một trong những kĩ thuật kéo vĩ  được sử dụng nhiều nhất vì giai điệu chỉ thực sự trở lên hoàn hảo khi khi âm thanh giữa các nốt nhạc được hòa quyện, kết nối với nhau một cách liên tục. Tôi nhấn mạnh và đưa ra một quy tắc chung để bạn có thể chơi legato một cách tốt nhất là:


Không nhấc ngón tay lên khỏi dây đàn trước khi giai điệu mới được bắt đầu trên dây đàn tiếp theo.

                     MUỐI lược dịch từ cuốn VIOLIN PLAYING AS I TEACH IT

No comments:

Post a comment

Người Theo Dõi